Korte inhoud

De jonge prinses Salome raakt hoe langer hoe meer gefascineerd door de innerlijke kracht van Jochanaan – Johannes de Doper – die door Herodes in zijn paleis gevangen wordt gehouden. Jochanaan laat zich echter niet verleiden door Salome’s schoonheid. Herodes, die zelf bekoord wordt door de charmes van zijn stiefdochter Salome, vraagt haar tijdens een feestmaal om voor hem te dansen – hij zal haar geven wat ze maar wil… Na haar dans vraagt ze hem het hoofd van Jochanaan op een zilveren schotel, zodat ze eindelijk zijn mond kan kussen. Herodes, gebonden door zijn belofte, geeft toe, maar laat ook Salome ombrengen.

Richard Strauss

Vóór 1900 had Richard Strauss (1864-1949) al het merendeel van zijn symfonische gedichten gecomponeerd en ook het gros van zijn liederen, maar nog slechts één opera, Guntram (1894), die daarenboven geen succes geworden was. Ook zijn tweede opera, Feuersnot (1901), werd geen groot succes. Met Salome (1905) – op tekst van Oscar Wilde – vond hij echter een nieuw elan, dat hem dank zij een succès de scandale meteen beroemd maakte als operacomponist in gans Europa en in de Verenigde Staten. Een jaar na de première in Dresden in 1905 was het werk reeds opgevoerd in zes Duitse steden, in Praag, Graz en in Milaan… Met de opbrengsten kon hij zijn rijkelijke villa in Garmisch bekostigen, waar hij tot het einde van zijn leven alle volgende opera’s zou componeren. Vanaf 1902 liep Strauss met het idee rond om een nieuwe eenakter te schrijven als pendant van zijn laatste eenakter Feuersnot. En als hij kort nadien dan Oscar Wildes drama Salome zag, in Max Reinhardts Kleines Theater in Berlijn, met Gertrud Eysoldt in de titelrol, was de beslissing snel genomen. Wilde had de Bijbelse stof, mede onder invloed van Moreau’s schilderij La Dance de Salomé, van Flauberts kortverhaal Hérodias, en natuurlijk ook van de opkomende psychoanalyse van Freud, de dimensie gegeven van een psychologische karakterstudie. Dit erotische thema van de femme fatale, waarin eros en thanatos sterk met elkaar verweven zijn, bood Strauss de gelegenheid om met de ganse rijkdom van zijn chromatische stijl en een uiterst geraffineerde instrumentatie de diepste zielenroerselen van zijn personages weer te geven. Nog voor de Duitse première van het stuk, werkte Strauss zelf ook een Franse versie af, waarin hij de vocale partijen ingrijpend aanpaste aan de Franse taal, terwijl het orkest identiek gehouden werd; deze Franse versie werd gecreëerd in 1907… in de Munt.