Fr  |  Nl  |  En

MyMM




Newsletter

Voornaam
Naam
E-mailadres

Andere

Filtreren op media: 

Orlando furioso (Youth Project)

Interview Jan Van Outryve

De Munt - Interview Jan Van Outryve

Componist Jan Van Outryve, regisseur Wouter van Loy en de gezelschappen Muziektheater Transparant & DeRoovers worden allereerst gedreven door de wil adolescenten een originele en hedendaagse ontdekkingstocht te bieden door de onweerstaanbare muziek van Antonio Vivaldi. In een knappe opstelling vol videoprojecties en fotografie vertelt dit bijzondere oratorio – een verrassende collage van enkele van de mooiste pagina’s van de Italiaanse componist – over de passie en liefde van Orlando. Deze voorstelling voor oud en jong is de gedroomde kans om uw kinderen en kleinkinderen te verrassen.

Wat heeft het Orlandoverhaal te bieden aan een publiek van vandaag?

Waar je niet omheen kan wanneer je het over de figuur Orlando hebt, is het werk van Ludovico Ariosto (1474-1533). Deze Italiaanse dichter, toneelschrijver en hoveling aan het hertogelijk hof van Ferrara schreef in 1516 het epos Orlando furioso. Je zou zijn boek kunnen vergelijken met een bijbel. Het is een verzameling mondeling doorgegeven verhalen rond de krijger Orlando en het staat ongetwijfeld aan de bron van de enorme rijkdom aan verhalen over de razende Roeland, zoals hij in onze streken bekend staat. Ik kwam voor het eerst in aanraking met Ariosto’s werk toen ik samen met graindelavoix en Björn Smeltzer de productie Viaggio Sulla luna maakte voor De Zomer van Antwerpen. Een productie rond de figuur Orlando waar wij ongeveer alles zelf moesten doen; van instrumentalist tot poppenspeler. Een enorme ervaring voor mij! We speelden de voorstelling tussen het publiek in een grote met kaarsen verlichte hangaar. Toen al viel mij op wat een kracht en eenvoud er van die oerverhalen afstraalde en wat een mogelijkheden zich aandienden om zowel muzikaal als inhoudelijk beelden te maken rond die verhalen. Zo ontstond dus de ‘goesting’ ze te vertalen naar mijn eigen klankwereld. Ik kan het ook vergelijken met het gevoel dat je krijgt wanneer je bijvoorbeeld Romeo en Julia van Shakespeare leest. Je wordt volledig opgezogen in een gevoel dat het niet alleen over mensen gaat die je niet kent, maar dat er iets onaantastbaars wordt verteld dat ons allen aangaat. Dingen die iedereen kent worden zo verwoord dat ze je overvallen, eerder dan dat je ze verneemt. Dat tijdloze heeft het Orlandoverhaal helemaal. In het beroemde Lamento van Orlando is het niet alleen hij die treurt om zijn geliefde maar ook de stenen, de nacht, de bomen, de hele natuur, alles huilt mee.

Wat was de aanleiding en wat waren de invloeden bij het schrijven van de muziek voor jouw Orlando?

Eerst kwam de vraag van Muziektheater Transparant om iets te doen rond muziek van Antonio Vivaldi en het Orlandoverhaal. Samen met regisseur Wouter Van Looy groeide het plan niet letterlijk te gaan werken met Vivaldi’s meesterwerk Orlando furioso maar eerder te zoeken naar een symbiose tussen de beeldende stijl van Ariosto’s verhaal en de rijke wereld van Vivaldi’s muziek in het algemeen. Het idee om terug te keren naar de bron beviel me zeer en de zoektocht naar de juiste muziek, de juiste instrumentalisten en de juiste zangers, bracht me per toeval bij iets anders wat mij sterk beïnvloedde: het werk van de Franse kunstenaar, graveur en illustrator Gustave Doré. De manier waarop hij delen uit het Orlandoepos met zijn pentekeningen in beeld bracht, erin slaagde de omgeving van een tafereel, de materie van een omgeving, de temperatuur van het licht en de uitwendige natuurelementen te laten overheersen over een situatie tussen mensen, dat wou ik ook met de muziek bereiken. Na een lange experimentele fase die uitmondde in een jongerenproject Villa Vivaldi, kwamen we uiteindelijk bij een vorm die je zou kunnen omschrijven als een oratorium-gedicht: verhaallijnen en personages zoomen in en uit, en wat achterblijft is enerzijds een gevoel van onbestemdheid, anderzijds een gevoel van sterke herkenning.

Hoe heeft u dan, binnen het oeuvre van Vivaldi, uw keuze gemaakt?

Ik kan mijn werkwijze nog het best vergelijken met een kind in een snoepwinkel die vol ligt met muzieksnoepjes van Vivaldi. Niet te geloven wat die man in één leven allemaal bij mekaar schreef; concerti, opera’s, religieuze muziek, enz. Bij Vivaldi is alles helder en klaar; het leven, de jeugd, de cocaïne van het leven, het zuiderse, extroverte geloof. Solo’s zijn vaak een eerbetoon zowel aan een bijzonder instrument als aan de pure levensvrijheid, en naast de drift van zijn muziek en het impressionistisch kleuren van zijn noten, komt het extroverte heel scherp tegenover het introverte te staan. Ik pak een grote zak om de lekkerste snoepjes in te steken en neem ze mee naar huis, koester ze, trek ze eens uit elkaar of haal er een lekker stukje uit om op te eten en begin er uiteindelijk mee te knutselen. Vervolgens ga ik op zoek naar instrumentalisten en zangers, mensen die mij ontroeren, vaak mensen die ik al ken en die mijn manier van werken kennen en vertrouwen. Ik bedenk andere instrumenten uit onze tijd (steeds met de uitvoerder al in gedachten) die eigenlijk ook heel goed zouden passen. Zo koos ik Hammond voor ‘steaming coloured continuo’, percussie als ‘school of emotions’, diatonisch accordeon voor ‘melancholic seduction’, één ‘upper filled violin free styled’ en één ‘filled violin contemporary roasted’, een cello ‘romanticly flavoured’, een contrabas ‘acousticly grounded’. Een sopraan voor ‘the soul’ en een bariton als ‘storyteller’. Voor dit instrumentarium maak ik arrangementen, zoek een vorm, steek alles in mijn computer, haal het er terug uit en ik bel iemand om iets uit te proberen. Onderweg duiken nieuwe elementen op: geselecteerde tekstfragmenten, beelden die we zoeken, dingen die we verteld willen krijgen. Zelf begin ik nieuwe dingen te schrijven en zet ik mijn inspiratie in om het geheel iets tijdloos mee te geven. Zo maak ik als vanuit een soort enorme lego-bouwdoos mijn eigen Orlandoverhaal.

Hoe kan het publiek de verschillende personages in de stemmen van slechts twee zangers onderscheiden?

De muzikale vorm waarvoor ik koos is een concertante vorm, vergelijkbaar met een oratorium. Twee zangers vertellen een verhaal over iets wat zich lang geleden afspeelde. Om dieper in de emoties en gevoeligheden van de verschillende personages te komen, spelen ze heel even alsof ze die mensen zelf zijn. Daarna stappen ze weer uit hun rol en gaan verder met de vertelling. Om dat te kunnen volgen wordt er een tekstvertaling geprojecteerd waardoor men kan begrijpen wie wat waar zingt zodat je je door de muziek kan laten meedrijven op de woorden van Ariosto.

U bent ook actief als uitvoerend musicus, luitist. Hoe is het om zelf niet actief deel te nemen aan de uitvoering van een werk waarin u zich toch intens verdiepte?

In sommige projecten speel ik zelf mee, maar ik blijf ook graag op een afstand zodat ik beter kan horen wat er gebeurt. Als luitist en continuo speler ken ik de muziek van Vivaldi van onderuit. Basso continuospelers hebben als rol te begeleiden en in te vullen waar nodig. Het grote voordeel is dat je heel veel muziek voor je neus krijgt en die vanuit de baspartij leert te begrijpen. Ik hou enorm van de oude muziekpraktijk die met respect voor de oude meesters een brug probeert te slaan naar de vroegere muziek en dan vooral een manier probeert te vinden om ze uit te voeren. Maar het is voor mij niet anders als met andere muzikale invloeden: ze geven mij de zin en de behoefte om er iets op te antwoorden, er mijn eigen verhaal van te maken.

Opgetekend door Linda Lovrovic

article - 19.3.2012

 

Orlando furioso (Youth Project)
Andere

 Drukken

La Monnaie ¦ De Munt
culturele
black-out