Fr  |  Nl  |  En

MyMM




Newsletter

Voornaam
Naam
E-mailadres

Recital

Filtreren op media: 

Christianne Stotijn & Inon Barnatan

Interview Christianne Stotijn

De Munt - Interview Christianne Stotijn

De Nederlandse mezzosopraan Christianne Stotijn en de Israëlisch-Amerikaanse pianist Inon Barnatan stellen een prachtig programma voor. Een gevoelige, fijne en poëtische wandeling in een muzikaal nachtprogramma met kunstenaars van wie de veelzijdige en contrasterende oeuvres garant staan voor vele verrassingen. In het gezelschap van Schubert en Berg, Moesorgski en Britten, en ook van Ravel wiens feërieke Gaspard de la nuit dit recital zijn titel leent.

In het recital dat u samen met pianist Inon Barnatan brengt, combineert u het donkere van de nacht met het naïeve en het kinderlijke.

Die uitersten heb ik bewust opgezocht, er komen zoveel aspecten van de nacht naar boven. We beginnen met drie grote uitgebreide Schubert-liederen, Winterabend, Der Zwerg en Erlkönig, die we afwisselen met delen uit Ravels Gaspard de la nuit. Met Winterabend is het alsof de gordijnen van de nacht open gaan. Je beleeft de natuur zoals die in de winter kan zijn, vol harmonie en vrede. Het is de geur van de winter, van brandend hout dat door de schoorsteen komt. Der Zwerg is een lied waarin de geheime verhouding tussen een koningin en een dwerg naar boven komt. De koningin wordt ’s nachts door de dwerg vermoord. Toen ik het lied voor het eerst zong, was ik getroffen door de manier waarop Schubert de onderlaag neerzet en beschrijft. Je voelt van het begin tot einde dat er een luguber en gruwelijk ritueel aan de gang is. De dwerg neemt de koningin mee op een bootje waar hij haar midden op het meer met rode zijde vermoordt, wetende dat hij daardoor eeuwig op het meer zal moeten blijven. Terwijl zich dat allemaal afspeelt, wordt de natuur beschreven, zie je een nevellandschap, zie je de nacht, het grote meer krijgt langzaam een nevelgewaad, en in die nevel zie je langzaam een bootje aanvaren, waarvan we niets weten. Als de dwerg aan de koningin zegt dat het haar eigen schuld is, dan voel je weer een nieuw verhaal opborrelen. In dat ene lied zit zoveel verborgen. Dat is heerlijk om te zingen. Ik houd heel erg van schrijven, en houd ongelofelijk veel van sprookjes en mythologische verhalen. Dat is voor mij fascinerend, alsof je de mooiste verhalen aan het publiek mag vertellen.

Is er een sprookje dat u sterk aanspreekt?

Wat ik heel erg mooi vind, is het Schetsboek zonder schetsen van Hans Christian Andersen, dat heel goed als beeld bij dit programma past. Andersen is in Italië en beschrijft hoe hij elke nacht de maan aan zijn raam ziet verschijnen. Elke nacht vertelt de maan hem wat zij gezien heeft. Het is een universele schets van het leven. De ene nacht vertelt zij over een kind, de andere nacht over de armoede die zij zag, over twee minnaars, over de dood, een geboorte, een oude man, over oorlog, over liefde. Zo zijn het 33 unieke schilderingen, waarbij de maan ons aan het leven spiegelt. Zo is het recital ook opgebouwd. Elk lied is een verhaal op zich, heeft een unieke verbeelding en toont een ander aspect van de nacht.

Heel origineel is dat u de Schubert-liederen afwisselt met delen uit Ravels Gaspard de la nuit.

De inspirerende pianist Inon Barnatan stelde voor om Ravels Gaspard de la Nuit toe te voegen. We dachten samen om die te splitsen, want de stukken tonen de sprookjesachtige kant van de nacht, de mysterieuze, de surrealistische en ook de bedreigende kant, die zo goed passen bij het thema. Ondine, het eerste deel, vertelt over een waterfee die de voorbijganger verleidt om hem mee te nemen naar haar rijk, diep op de bodem van de zee. Le Gibet is een donker deel, waarin de doodsklok te horen is en waar je aan de horzion het karkas van een gehangene ziet. Scarbo past heel goed bij Der Zwerg en de Erlkönig, want het gaat over een duivelse dwerg, half trol, half geest. Het baadt in een heel bevreemdende en mysterieuze sfeer die perfect past bij een lied als de Erlkönig. Na de pauze wilde ik een totaal andere kant van de nacht laten zien, want de nacht is voor een kind iets anders, waar volwassenen zich moeilijk iets bij kunnen voorstellen. Ik zing over de nacht gezien door de ogen van een moeder, zoals in Brittens Charm of Lullabies, en gezien door de (dag)dromen van het kind zoals in de Nursery Songs van Moesorgski. Dat zijn prachtige miniaturen van de kinderfantasie.

Welk aspect van de nacht tonen de vier liederen van Alban Berg?

De nacht kan ook een gevoel van angst en bedreiging oproepen. Het zijn heel surrealistische liederen, waarbij je niet meer weet of je slaapt of droomt. In de Schubert-liederen en Gaspard de la nuit gebeuren zoveel mysterieuze dingen tegelijkertijd en stellen we de vraag of het dagelijkse leven realiteit of droom is. Die vraag wordt dan beantwoord in de liederen van Berg. Het zijn heel abstracte liederen, met net als in die van Schubert een heel interessante onderlaag. Schlafen uit Dem Schmerz sein Recht van Hebbel, begint met een eenvoudige pianopartij en je voelt dat je langzaam in een diepe slaap wegzakt, je gaat ronken alsof je in een nevel terechtkomt. Het is geen droom en je wil zelfs niet meer ontwaken. Het lied eindigt met Daß ich, (…) nur noch tiefer mich verhülle, fester zu die Augen tu’!, de wens om nog dieper te zakken in die hele diepe lange slaap. Daarom is het mooi om te beginnen met Schuberts Winterabend, omdat het lijkt alsof daarmee een lange winterslaap begonnen is, die door droomgebieden langs de donkere randen van het bewustzijn glijdt. In Dem Schmerz sein Recht voel je ook hoe Berg heel veel pijn in de harmonie heeft neergezet en de rauwheid ervan laat een andere kant van het verhaal zien. Dit is muziek die het publiek misschien niet meteen begrijpt. Bergs liederen beschrijven het gebied tussen het leven en de dood, wanneer we ons in grote verwarring bevinden en zoeken waar we vandaan komen. Die verwarring lees je ook in boeddhistische geschriften, zoals in het prachtige Tibetaanse boek van leven en sterven van Sogyal Rinpoche. Het omschrijft die fase tussen leven en de dood, wanneer je net gestorven bent en overgaat naar een andere dimensie.

Het contrast met de liederen van Schubert en Berg enerzijds, en die van Britten en Moesorgski anderzijds kan dan haast niet groter zijn!

Het was toch belangrijk voor mij om, naast de donkere kanten van de nacht, tevens de humor te tonen die de nacht wel degelijk kan brengen. Het leek ons mooi om een mythologische sfeer te schilderen, die volgens ons zonder humor niet kan bestaan.

Brengt u liever recitals dan dat u op een operapodium staat?

Ik ben een liedzangeres en doe misschien maar één opera per jaar. Dit soort programma’s samenstellen, het zoeken naar thema’s is als een schetsboek van verbeelding. Ook de intimiteit met de pianist is zo boeiend. Dat ik daarvan mag leven is een grote droom. Ik vind het heerlijk om af en toe opera te zingen, maar voor mij staat dat niet gelijk aan het lied. Het is ook naakter, kwetsbaar en direct. Hoewel je in de opera ook heel kwetsbaar kan zijn en intimiteit bereiken. Er zijn veel opera’s geschreven met die kwaliteit, zoals die van Janáček waar ik ontzettend veel van houd. Zelfs in Wagner heb je zo’n momenten van kwetsbaarheid en intimiteit. Ik zing graag rollen die dicht bij het lied staan, zoals Pauline in Tsjajkovski’s Pikovaya Dama. Ze zingt in de opera een lied waarbij ze zichzelf op de piano moet begeleiden. Ook Marguerite uit La Damnation de Faust heeft iets intiems met de altviool solo.

Daarnaast geeft u geregeld masterclasses.

Ten eerste zou ik het zelf nooit een masterclass noemen, want ik vind mezelf geen master. Ik noem het liever een workshop en zie het als een uitwisseling. Het is heel inspirerend omdat je je bij het lesgeven nog bewuster wordt van hoe je het zelf ervaart. Ik kan niemand iets opleggen en ieder heeft zijn eigen technische achtergrond, maar ik kan wel helpen om het verhaal te vertellen. Wat ik bij zo’n workshop heb gemerkt, is dat veel jonge mensen het verhaal niet durven te vertellen. Dat moet ik dus proberen los te maken, zodat de studenten niet denken dat een lied enkel een intimiteit heeft, maar beseffen dat het net zo extreem en heftig kan zijn als een operarol.

Opgetekend door Frederic Delmotte

article - 26.3.2012

 

Christianne Stotijn & Inon Barnatan
Recital

 Drukken

La Monnaie ¦ De Munt
culturele
black-out