Fr  |  Nl  |  En

MyMM




Newsletter

Voornaam
Naam
E-mailadres

Recital

Filtreren op media: 

Het Poolse programma dat de Munt in het kader van het Poolse voorzitterschap van de Europese Unie in de herfst voorstelde, wordt vervolgd door een serie uitzonderlijke Concertini en door dit recital van de sopraan Elżbieta Szmytka, een zangeres die goed bekend is bij het Muntpubliek. Samen met Levente Kende grasduint ze in het Poolse liedrepertoire: van de romantische composities van Fryderyk Chopin tot de betoverende pareltjes van Karol Szymanowski.

Op uw recital brengt u liederen van Chopin, een componist die iedereen kent voor zijn pianowerken.
Chopin heeft slechts negentien liederen gecomponeerd en één daarvan is mogelijks zelfs niet van zijn hand. Het zijn eenvoudige melodieën, gebaseerd op folkloremuziek, om de dames in de salons te vermaken. In zijn tijd was er geen radio of televisie en was het de gewoonte samen te musiceren. Chopin schreef dus muziek die goed in de oren klonk en gemakkelijk te zingen was. Chopin bracht zowat zijn hele volwassen leven in het buitenland door en deze liederen – zoals alle muziek die Chopin schreef trouwens – zijn erg nationalistisch getint en barsten van de melancholie naar zijn geliefde Polen...

Maar er staan ook pianowerken solo van Chopin op het programma?
In zijn liederen is de melodie weliswaar minder ingewikkeld dan in zijn pianoliteratuur, maar de harmonie blijft heel interessant en bovendien blijft de begeleiding ronduit briljant. Samen met pianist Levente Kende wilden we dit aanstippen door ook die werken waarvoor Chopin zo beroemd is op het programma te zetten.

Andere componisten op het programma zijn Karol Szymanowski en Mieczysław Karłowicz.
Szymanowski en Karłowicz waren lid van “Jong Polen”, een modernistische nationalistische beweging zoals je die toen ook elders in Europa zag opduiken op het einde van de negentiende en begin twintigste eeuw. Beiden studeerden ze in Berlijn en Karłowicz ook nog in Heidelberg. Daarna keerden ze naar Polen terug en hebben ze geprobeerd vanuit hun culturele roots iets origineels, nieuws en nationalistisch te creëren. Ze wilden zich onderscheiden van “de muziek van overal”, zoals Szymanowski het zei, van het soort muziek die iedereen maakt. Ze gingen delven in de Poolse muziek en tradities en probeerden in hun muziek die erfenis te illustreren. Karłowicz deed dat voornamelijk in de vorm van het symfonisch gedicht. Helaas was hij een gedreven alpinist die op jonge leeftijd, hij was drieëndertig, tijdens het klimmen om het leven is gekomen. Hij was niet bepaald een opgewekt mens, zijn ganse leven was hij zwaarmoedig ingesteld, wat in zijn kamer- en orkestmuziek duidelijk weerklinkt. Het gaat allemaal over het leven, de liefde en de dood met een onderliggende boodschap van “Het doet pijn en een volmaakt geluk is onmogelijk te bereiken, maar we houden vol want het zal niet blijven duren.” Elke dag van zijn korte leven dacht Karłowicz na over de dood. Voor zijn melancholische liederen koos hij heel bewust voor de poëzie van Kazimierz Przerwa-Tetmajer, een tijdgenoot die zijn liefde voor de bergen deelde. Het werk van Karłowicz kan je een beetje vergelijken met het genre van de hedendaagse death metal: “Alles voert ons naar de dood en de dood is onze verlossing” – alleen hebben Karłowicz en Tetmajer dat in mooiere woorden en muziek vertaald...

Dat alles staat in zwaar contrast met de kinderversjes van Szymanowski.
Szymanowski’s kinderliederen lijken een beetje op de cyclus Liederen van de kinderkamer van Moessorgski. Stricto sensu zijn het geen liederen voor kinderen, want Szymanowski kruipt in de geest van een kind om de wereld te beschrijven. Er zijn veel volksmelodieën in verwerkt en hij probeerde ook om een soort kinderrijmpjes te schrijven. Het zijn vrij intellectuele liederen die zich proberen in te leven in de gevoelswereld van een kind. Szymanowski gaat hierbij ook heel beeldend te werk: hij gebruikt onder meer dierengeluiden van een varken of een koe... In deze liederen staat de vocale virtuositeit niet centraal. Als zanger moet je voor een keer vergeten dat je aan het conservatorium hebt gestudeerd en proberen om zo eenvoudig mogelijk, maar niet naïef, te zingen. Dat vond ik zo interessant en wilde ik tegenover elkaar plaatsen: de wereld, gezien door de ogen van een kind, en de aangrijpende liederen over liefde, leven en dood.

De laatste jaren zien we een revival van het werk van Szymanowski.
Dat kan ik eenvoudig verklaren: alles op zijn tijd. Waarom zingen we de opera’s van Dvořák en Janáček in het Tsjechisch, en zingen we recitals in het Tsjechisch en het Russisch, talen die voor de meeste West- Europeanen net zo onbegrijpelijk zijn als het Pools? Dat is blijkbaar geen probleem, terwijl het Pools als te moeilijk beschouwd werd. Maar binnen het gekende repertoire valt er steeds minder te ontdekken, dus is het nu Szymanowski zijn beurt. Naast een aantal fantastische oratoria heeft hij jammer genoeg slechts één opera geschreven, Król Roger. Szymanowski vind ik net zo impressionistisch als Debussy, hij tovert prachtige klanken. Je moet alleen de juiste sensibiliteit hebben om zijn werken uit te voeren.

Opgetekend door Frederic Delmotte

article - 14.11.2011

 

Elzbieta Szmytka & Levente Kende
Recital

 Drukken

La Monnaie ¦ De Munt
Keep the
lights on!