Fr  |  Nl  |  En

MyMM




Newsletter

Voornaam
Naam
E-mailadres

Filtreren op media: 

Orlando

Interview Pierre Audi

De Munt - Interview Pierre Audi

Een werk van Handel zonder vooringenomenheid benaderen, Otello’s afdaling in de hel van de waanzin ernstig nemen en een hedendaagse setting vinden die toestaat om aan de magie en de machinaties van een vervlogen tijd een relevante uitdrukking te geven: dat zijn voor Pierre Audi, regisseur en directeur van De Nederlandse Opera, de belangrijkste uitdagingen in deze nieuwe productie. In zijn verrassende en spectaculaire visie heerst het vuur – van verlangen en van vernietiging – onder het oog van de rede in de gedaante van een beurtelings dreigende en dan weer welwillende adelaar.

Bij de voorstelling van de maquette van deze productie vermeldde u de bijzondere plaats die Orlando inneemt in het oeuvre van Handel. Wat bedoelde u daar precies mee?

In tegenstelling tot andere opera’s van Handel zoals Tamerlano en Alcina, die ik beide al heb uitgevoerd, en Rodelinda en Ariodante, is het verhaal van Orlando vrij statisch, zonder veel spanning. Het is een psychologische, zelfs filosofische en mystieke opera, waarin diepzinnige zaken aan bod komen en die niet blijft stilstaan bij het anekdotische. Dit vraagt dan ook een andere benadering: het volstaat niet om het verhaal te vertellen, maar je moet ook oog hebben voor de magische kant van de opera. In de achttiende eeuw maakten zichtbare decor- en scènewissels deel uit van de opera. Vandaag moeten we op zoek gaan naar een actuele allegorie opdat het thema onze eigentijdse gevoeligheid kan raken.

U kende de bron van deze opera al, want u hebt ook Orlando furioso van Vivaldi al geregisseerd…

Inderdaad, Orlando furioso van Ariosto werd door een groot aantal schilders, componisten enz. op totaal verschillende manieren gebruikt. De waanzin van Orlando fascineerde tal van kunstenaars. Handel gebruikt deze waanzin niet op een opportunistische manier, om mooie muziek te maken of te pronken met vocale hoogstandjes, integendeel: hij maakt een echte psychologische studie van het personage, die de opera op een ander niveau tilt. Orlando is een fantastisch personage, moeilijk om te zingen maar ook bijzonder interessant om te vertolken. De hele opera draait rond dit centrale personage. En met Bejun Mehta hebben we de beste zanger in huis om deze rol te zingen, waardoor het hele project nog spannender wordt. Orlando staat in schril contrast met de andere personages van het verhaal: Zoroastro, het paar Angelica-Medoro, en ook Dorinda. Zoroastro is belangrijk, maar hij wordt vrij schematisch uitgewerkt: hij is een katalysator die, zonder gemoraliseer, conflicten naar boven haalt. Op een bepaalde manier stelt hij aan het eind een oplossing voor, maar dat betekent niet noodzakelijk dat Orlando genezen is. In zekere zin misschien wel, maar de liefdeswaan is niet zomaar een ziekte waarvan je kunt genezen… Het voornaamste conflict van de opera vloeit voort uit de pijn die wordt veroorzaakt wanneer een hartstochtelijke liefde wordt afgewezen voor een ‘banale’ relatie. Het onbegrip brengt Orlando ertoe zich in zichzelf terug te trekken en deze weigering te bestrijden. Zijn passie mondt uit in geweld – geweld dat in de opera wordt getoond, maar niet beoordeeld of veroordeeld. Het publiek moet de pijn van het personage kunnen voelen, en dat is zowel mooi als pijnlijk.

Hoe heeft u dit verhaal aangepakt?

We hebben ervoor gekozen om dit verhaal op een onrechtstreekse manier te vertellen…. De enige actie in de opera is de verwoesting van het huis van Dorinda en de moordpoging op Angelica in het derde bedrijf. Deze actie is ons vertrekpunt om de kwelling en de pijn van Orlando te begrijpen. We stellen ons deze laatste voor als een heldhaftige, maar ook pyromane brandweerman, met een gevaarlijke fascinatie voor vuur. De spanning tussen deze twee uitersten drukt het conflict uit tussen plicht en liefde, zoals door Zoroastro in het begin wordt voorgesteld. Geconfronteerd met de afwijzing van Angelica verschuift de plicht al gauw naar de achtergrond, want Orlando kan niet leven zonder uitdrukking te geven aan zijn passie. Hij kan dit conflict alleen maar oplossen met geweld of nihilisme. In het eerste bedrijf tonen we dat het huis van Dorinda al in brand is gestoken – het is nog niet duidelijk dat Orlando hierachter zit – en dat iedereen de brand heeft overleefd. Het tweede bedrijf is de nachtmerrie van Orlando: we worden als het ware meegezogen in zijn hoofd en voelen zijn obsessieve jaloezie. In het derde bedrijf wordt het huis van Dorinda heropgebouwd en proberen de personages de draad van hun leven weer op te pakken. Voor Orlando is het probleem niet opgelost en hij probeert opnieuw om dit geluk kapot te maken. Zoroastro komt tussenbeide om de pijn met een gelukkige afloop te neutraliseren. Maar hoe moet deze opera eindigen? Orlando is blijvend getekend door de afwijzing en weigert de situatie te aanvaarden. Zijn waanzin is als een ‘vlam’: je kunt er niet gewoon wat water op gooien, je moet ze laten opbranden. Het verhaal blijft open…. De moeilijkste keuze waarmee Orlando wordt geconfronteerd, is die om een situatie te aanvaarden. Maar omdat hij zich blijft verzetten, bestaat de enige ‘oplossing’ er voor hem in zijn waanzin naar binnen te keren in plaats van ze uit te drukken, met een fundamentele en mythische eenzaamheid tot gevolg. Net als Oedipus en Orpheus is Orlando een tragisch personage: zijn fouten wekken medeleven op maar hij ‘geneest’ nooit. In tegenstelling tot Orlando slaagt Dorinda er wel in haar moeilijkheden te overwinnen, waaronder ook de pijn van een onbeantwoorde liefde, door deze te overstijgen in het geloof. Ze legt zich neer bij haar lot.

En Zoroastro?

In de zoroastrische cultus is Zoroastro de god van het vuur. Wij gebruiken het symbool van het vuur om Zoroastro te koppelen aan Orlando: hij is een onderscheiden brandweerman en op een bepaalde manier Orlando’s ‘baas’. De cultus van het vuur en de fascinatie voor het vuur liggen aan de basis van ons concept.

Hoe heeft u het decor ontworpen?

Het decor is opgevat als een gesloten ruimte, een moeilijk toegankelijke plaats waarin je je gevangen voelt. Het bestaat uit drie landschappen (één per bedrijf) met het huis van Dorinda als middelpunt. Met andere woorden: hetzelfde thema komt drie keer terug, steeds op een andere manier. Dankzij twee videoschermen – één ingebouwd in het decor en een tweede erbuiten – kunnen we de ‘cinematografische’ evolutie naar Orlando’s verwoestende handeling vertellen. In elk bedrijf ziet het huis er anders uit: in het eerste bedrijf zien we een door brand verwoest huis. In het tweede bedrijf staat het huis in een ‘gothic’ landschap, dat overeenkomt met de nachtmerrie van Orlando. In het derde bedrijf wordt het heropgebouwd en symboliseert het de hoop… De video wordt op iconografische wijze gebruikt, om een cinematografische dimensie toe te voegen aan een filosofisch werk. Net als Zoroastro neemt de camera ‘deel’ aan de actie. Voor mij is dit een nieuwe ervaring en een nieuwe fase in de evolutie van mijn theatertaal.

Is dit gebruik van video geïnspireerd op de cinema?

De video is bij het begin van elk bedrijf subtiel aanwezig. Ik had al wel gewerkt met video, maar nooit in dit soort theater of in stukken uit de zeventiende en achttiende eeuw. Hier wordt de video op een bepaalde manier gebruikt om het verhaal te ‘deconstrueren’, om een lineair verhaal op een niet-lineaire manier te vertellen, door bepaalde delen te tonen als flashback, andere als flashforward, en door verschillende soorten realiteit met elkaar te vermengen. In mijn eerste productie van Monteverdi had ik al geëxperimenteerd met de narratieve tijd om tot een grotere maturiteit te komen in de ‘tijdslijn’ van het verhaal. Terwijl dit tot nog toe in een redelijk klassiek kader gebeurde, komt in Orlando de video echter bovenop een vreemd decor, transformaties van kostuums…

Het is dus eigenlijk ook een manier om het magische aspect van deze opera weer te geven?

Zeker. We vertellen over de ‘vernietigende’ storm van Orlando en maken daarbij gebruik van mysterieuze en repetitieve handelingen, vergelijkbaar met wat cineasten zoals Michael Haneke doen. Net als in een bepaald soort cinema, wordt het fait divers hier tegenover een bijzonder diepe persoonlijke tragedie geplaatst.

Opgetekend door Marie Mergeay

article - 31.3.2012

 

Orlando
Opera

 Drukken

La Monnaie ¦ De Munt